Vragen aan de molenaar

Hieronder staan enkele vragen die gesteld zijn door bezoekers van deze website,
de vragen zijn beantwoord door de molenaar.


1 Hoe draaien de wieken? a. met de klok mee, b. wisselend, afhankelijk van de windrichting, c. tegen de wijzers van de klok.
  De meeste oude molens draaien tegen de klok in (linksom als je ervoor staat) Dat is zo omdat vroeger de as waarop de wieken zijn bevestigd van hout was en zo'n balk was op zijn sterkst als hij linksom draait. (Sinds 1900 worden de assen van ijzer gemaakt)
De meeste moderne molens (windturbines) draaien rechtsom dus met de klok mee
De molenaar kan de kap van de molen draaien(kruien heet dat) om de wieken op de wind te zetten.
Bij wind van achter zou de molen achteruit gaan draaien en omdat het remsysteem dan niet meer werkt is dat heel gevaarlijk.
   
2 Waarom draaien de wieken links om ?
 

De meeste oude molens draaien tegen de klok in (linksom als je ervoor staat)
Dat is zo omdat vroeger de as waarop de wieken zijn bevestigd van hout was
en zo'n balk op zijn sterkst was als hij linksom draait. (Sinds 1900 worden
de assen van ijzer gemaakt)
De meeste moderne molens (windturbines) draaien rechtsom dus met de klok mee

   
3 Wat doet een molen allemaal?
  Er zijn verschillende antwoorden mogelijk:
1) Een windmolen draait op windkracht en dat is een schone en goedkope vorm van energie
2) een windkorenmolen produceert meel en de reststoffen als kaf en dergelijke zijn nog te gebruiken als veevoer, geen afvalstoffen dus!
3) Een molen is eigenlijk gewoon een fabriek maar om te zien is een molen veel mooier dan een moderne fabriek met pijpen ed.
   
4 Wat doet de molenaar?
  Ik zal je vertellen wat ik op mijn molen doe.
Eerst maak ik de wieken los van de veiligheidskettingen en de bliksemafleider en haal ook boven in de molen de stutten weg die daar waren neergezet zodat de molen bij storm niet vanzelf zou gaan draaien. Dan kijk ik of de molen wel goed op de wind staat. Zo niet dan krui ik de molen in de goede richting.
Daarna kijk ik hoe hard de wind waait. bij zachte wind zet ik zeilen bij. Daarna trek ik met de wipstok de vang (de rem) los en dan gaan de wieken draaien. Als we willen stoppen leg ik de vang er weer op en staat de molen stil en daarna beveilig ik de molen weer met alles wart ik in het begin heb verteld.
   
15 Wat is het verschil tussen de verticale-as-windmolen en horizontaal-as-windmolen ?
  In Oost-Iran en Afghanistan vinden we nog ruines van verticale windmolens. In een van steen gebouwde koker, met een of meerdere windsleuven (windturbine) draait een rechtopstaand windrad (soms met wel 12 vleugels). De molenstenen kunnen zowel onder als boven geplaatst worden. De eerste vermeldingen van dit soort molens dateren uit rond 900 na Chr.
De eerste berichten over horizontale as windmolens zijn rond 1200 na Chr. Waarschijnlijk zijn onafhankelijk van elkaar (en ook onafhankelijk van eerder genoemde perzische molens) standaardmolens en torenmolens onstaan. De (houten) standaardmolen in Vlaanderen (1180 n Chr.) en de stenen torenmolens in het Middellandse zeegebied (Griekenland 1249 na Chr.)
In het boekje zo gaat de molen kun je meer over deze typen molens lezen
   
6 Wat zijn de verschillen tussen vroeger en nu?
  Moeilijke vraag omdat er zoveel antwoorden mogelijk zijn.
Ik geef er een:
Het grootste verschil tussen vroeger en nu (wat molens betreft) is dat vroeger de wind de energie leverde om een molen te laten draaien en het werk te doen waarvoor de molen gebouwd was (meel, tras, verf of eikenrun malen, zagen, pletten, olieslaan, vruchten persen, water uitmalen enz.) en dat nu de energie komt van benzine, gas, olie en electrische motoren. Gemakkelijk zul je zeggen maar het geeft ook veel milieuproblemen... Een windmolen werkt schoon!
   
7 wat wordt bedoeld met burgemeester en spruiten
  De lange en de korte spruit zijn twee balken die dwars door de kap van de molen steken en aan de buitenkant vastzitten aan de schoren. Die zitten beneden weer vast aan een andere zware balk: de staart. En op deze staartbalk zit onderaan weer een krui-rad of krui-lier waarmee aan een ketting kan worden getrokken. Op deze manier trek je de hele kap (met de wieken erbij om en nabij 15 000 kg) om zodat de wieken recht op de wind staan.
De werking van de spruiten kun je vergelijken met het stuur op je fiets.

Op blz 15 en 16 van het boekje 'zo gaat de molen' vind je een mooie tekening van de spruiten, de schoren en de staartbalk
De burgemeester is een korte stevige balk voorin de kap direct tussen de eerste balk waar de as op rust (windpeluw genoemd. Vind je dat geen mooie oude naam: peluw is een ander woord voor kussen dus iets wat je hoofd draagt bij het liggen) en de tweede balk: stormbalk genoemd. In sommige molens zijn er links en rechts van de burgemeester nog twee balken de helpen om de windpeluw op z'n plek te houden die heten: 'wethouders'
   
8 de molenas ligt onder een bepaalde hoek,
  kun je mij vertellen onder welke hoek?
  Die hoek is 11 graden.
   
9

wat is de bekenste molen? en waar ligt die molen?

  Ik denk dat de bekendste molen de molen is die is geschilderd door Ruisdael (zo rond 1650) en die molen stond in Wijk bij Duurstede. maar die molen bestaat niet meer. De bekendste molen van nu is moeilijk te zeggen.
De molengroep van Kinderdijk (daar draaien 16 molens!) is toeristisch het bekendst.
Ook in Zaandijk vind je heel veel molens bij elkaar. Verder heeft elke streek wel zijn eigen bekende molen.
   
10 hoeveel molens zijn er nu?
  Er zijn nu in Nederland zo'n 1187 molens maar er zijn er nog enkele in opbouw (daarvan stond de romp er nog)
   
11 Waarom waren molens vroeger zo belangrijk?
  Molens waren vroeger zo belangrijk omdat het een prachtige uitvinding was om windkracht te gebruiken om te malen (graan, kalk en metselspecie, kruiden) te pompen (water) te pletten (graan, denk aan havermout) te pellen (gort, rijst) te smeden (ijzer) enz. enz. Het waren eigenlijk kleine complete fabriekjes.
   
12 Wanneer is de molen onstaan?
 

Handmolen:
- niet draaiend 3000vChr (afbeelding uit Egypte)
- draaiend (kweern) +/- 500 vChr Grieken/Romeinen

Ezel en paardmolen (rosmolen): 300 v Chr Romeinen

Watermolen:
- 1e type met horizontaal draaiend waterrad: 100 v Chr (Grieken)
- 2e type met verticaal draaiend waterrad: 20 vChr (Rome)

windmolen
- verticaal draaiend: 600 na Chr (Iran, Afghanistan, Pakistan)
- horizontaal draaiend 1183 na Chr (Vlaanderen)
(zoals bij ons dwz dat de as die draait vrijwel horizontaal ligt en de wieken verticaal draaien)

Bij al deze data moet vermeld worden dat het gaat om een eerste vermelding van die molens in boeken en geschriften. Het is dus goed mogelijk dat de werkelijke datum eerder is

   
13 Wonen mensen ook in poldermolens?
  Vroeger was het heel gewoon dat molenaars in hun poldermolen woonden omdat ze soms midden in de nacht als het water te hoog kwam door de wind moesten gaan malen.
Nu dat door gemalen is overgenomen komt het nog maar zelden voor dat iemand in een poldermolen woont. Ik ken er een, dat is een vrouwelijke molenaar en die woont in de poldermolen van Zuilichem.
   
14 wanneer moet een molen doeken op?
  De wieken bestaan uit een hekwerk van houten latten. Bij heel harde wind draait de molen zo ook. Maar met minder wind spannen de molenaars zeilen op de wieken. Bij zachte wind draait de molen met volle zeilen. Kijk maar in het boekje "Zo gaat de molen" op bladzijde 13.
   
15 Wat zijn de overbrengingen van de molens op deze site?
(houtzaag molen, Korenmolen, Olie molen, Poldermolen)
  Op een houtzaagmolen is de krukas heel belangrijk. Daarmee worden de zaagramen opgetild en neergelaten (zie animatie op deze website bij "wat doet de molen")

Op een korenmolen is het rondsel op de maalspil heel belangrijk. Daarmee wordt de maalsteen rondgedraaid.(zie animatie op deze website bij "wat doet de molen")

Op een oliemolen is de as met spaken heel belangrijk. Hiermee worden de heien en stampers opgetild. De heien slaan de olie uit de zaden en de stampers maken de koek weer fijn (zie filmpje op deze website bij "wat doet de molen")

Op een poldermolen tenslotte is het waterwiel of vijzelwiel heel belangrijk. Met het waterwiel wordt het scheprad aangedreven en als de molen een vijzel heeft wordt met het vijzelwiel de vijzel rondgedraaid (dat laatste is op het filmpje te zien op deze website bij "wat doet de molen")
   
16 Ik zoek tekeningen van (graan)molens om als plan te dienen voor
een miniatuur molen met de figuurzaag.
  In het boek "Van Zadelsteen tot Zetelkruier" (vast wel in de bieb te lenen) vind je in deel 1 op blz. 195 een doorsneetekening van een staakmolen (korenmolen). Verder staan in het boek ook tekeningen van andere typen molens zoals bijvoorbeeld de bergmolen (korenmolen) op blz 239. In deel 2 vind je nog meer.
   
17 Hoeveel molens staan er in kinderdijk?
  In Kinderdijk staan 19 molens (1738 - 1761)
   
18 Hoe beweegt een molen?
  Een watermolen beweegt omdat er water tegen een waterrad aanstroomt.
Een windmolen beweegt omdat er wind tegen de wieken aanduwt en dan gaan de wieken draaien.
   
19 hoe lang bestaat de molen?
  De handmolen bestaat aal meer dan 3000 jaar, de watermolen al 2000 jaar en de windmolen al 1000 jaar.
   
20 Waar voor worden nu de meeste molens gebruikt?
  Ik denk dat de meeste molens worden gebruikt om toeristen te trekken. Er zijn natuurlijk nog korenmolens die meel malen, oliemolens die olie slaan, houtzaagmolens die hout zagen,en poldermolens die water uitmalen, maar het merendeel draait omdat het zo'n mooi gezicht is.
   
21 Hoe wordt de wind omgezet in een motorische beweging?
het gaat over een korenmolen
  De wiken zijn bevestigd op een as. Op de as zit een bovenwiel. Die drijft een bonkelaar aan die weer gemonteerd zit op een (konings)spil. Een 5meter lager zit op deze spil weer een wiel, het spoorwiel. Dit spoorwiel drijft meerdere rondsels aan. Tenslotte zitten deze rondsels weer op spillen gemonteerd.. Daardoor gaan de maalstenen of de pelstenen draaien

Naar vragenformulier